Vườn quốc gia Tam Đảo

Vườn quốc gia Tam Đảo được lập ngày 15/5/1996 theo Quyết định 601NN-TCCB/QĐ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trên nền khu rừng cấm có từ năm 1977. Sau khi Vĩnh Phúc hợp nhất vào tỉnh Phú Thọ từ 1/7/2025, vườn nằm trên đất ba tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên và Tuyên Quang. Riêng phần thuộc Vĩnh Phúc cũ rộng 15.428,55 ha theo VietnamPlus.

Vùng đệm của vườn, theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí Văn hoá Nghệ thuật, gồm 23 xã và thị trấn của bốn huyện thuộc ba tỉnh (số liệu trước sắp xếp hành chính). Nhiều thôn trong vùng đệm là nơi sinh sống của người Sán Dìu. Khi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Khu du lịch quốc gia Tam Đảo năm 2022, phần khu dịch vụ – hành chính của vườn chiếm 5.399 ha trong tổng 10.723 ha của khu du lịch.

Trang của Ban quản lý vườn giới thiệu một tuyến đi trong ngày, gọi là tuyến 1: xuất phát từ khu vườn quốc gia, qua Trường Rừng, Trung tâm cứu hộ gấu, rồi vào thung lũng Chắt Dậu. Tuyến đi cùng hướng dẫn viên của vườn. Đây là cách đúng quy định để người thích đi bộ được vào rừng, thay vì tự mở đường.

Thung lũng Chắt Dậu đi thế nào

Theo trang của vườn, tổng quãng đi bộ khoảng 5–6 km, độ khó trung bình, cứ 800 m đến 1 km có một điểm nghỉ, và đi được quanh năm. Dọc đường có "thung lũng tình yêu", thác đá trượt, rừng nứa và thác Mơ. Thác Mơ có hai bể: bể trên sâu 3–4 m, bể dưới nông.

• Người đi bộ đường dài: 5–6 km không dài, nhưng là đường rừng, lên xuống dốc, có đoạn đá. Mang giày bám tốt thay cho dép, nước uống đủ cho nửa ngày, áo mưa mỏng.
• Gia đình có trẻ nhỏ: trẻ tầm 7–8 tuổi quen đi bộ thường theo được nếu đi chậm và nghỉ đúng các điểm dừng (đây là đánh giá của chúng tôi, không phải khuyến cáo của vườn). Giữ trẻ tránh xa bể trên thác Mơ vì sâu 3–4 m.
• Người lớn tuổi, đầu gối yếu: nên hỏi hướng dẫn viên đoạn nào có thể đi một phần rồi quay lại.

Muốn đặt, hãy liên hệ Ban quản lý qua trang web VQG Tam Đảo để hỏi lịch có hướng dẫn viên, mức phí hiện hành và điểm tập trung. Biểu giá trên trang không ghi năm ban hành, nên đừng coi là giá chốt.

• 20/4/2026: một nam sinh 19 tuổi bị lạc khoảng 36 giờ khi leo đỉnh Tam Đảo Bắc. Sau vụ việc, chính quyền xã Đạo Trù nghiêm cấm leo núi và dã ngoại tự phát; người vi phạm phải chịu chi phí cứu hộ.
• Cuối 4/2026: Ban quản lý vườn đề nghị không tự ý tham quan, leo núi hay tắm suối ở khu vực tuyến Tam Đảo Bắc, thôn Vĩnh Ninh, xã Đạo Trù.
• 5/5/2026: vườn tạm dừng mọi hoạt động leo núi, trekking ở khu ba đỉnh Thiên Thị – Thạch Bàn – Phù Nghĩa (tuyến dài khoảng 25 km) "cho đến khi có thông báo mới", vì mùa mưa làm đường trơn và có nguy cơ sạt lở. Chi tiết ở trang tháp truyền hình và ba đỉnh.
• 29/4–30/5/2026: xã Tam Đảo cấm xe khách từ 30 chỗ trở lên lên núi; xe phải dừng ở khu vực chân núi. Lệnh có thời hạn, nhưng đoàn đông nên hỏi lại trước mỗi đợt cao điểm.

Năm 2023, VnExpress còn giới thiệu các tuyến như hồ Xạ Hương (khoảng 6 km, 2 giờ), đỉnh Dít (khoảng 12 km, 6–8 giờ), thác K75 (khoảng 6 km, 3–4 giờ), với yêu cầu khách khai báo thông tin, lịch trình và số người với chính quyền địa phương. Đỉnh Dít chính là Tam Đảo Bắc, nơi xảy ra vụ lạc năm 2026. Chùa Địa Ngục nằm sâu trong rừng, theo VnExpress năm 2015 phải đi khoảng 12 km. Chúng tôi không khuyên đi các tuyến này khi chưa có xác nhận bằng văn bản hoặc hướng dẫn viên của vườn.

Theo VietnamPlus, 1.220,95 ha đất của vườn ở phía Vĩnh Phúc cũ bị chồng lấn, xâm lấn; tỉnh đề nghị chuyển 518,84 ha đã được đưa ra khỏi rừng đặc dụng theo quyết định của Thủ tướng. Một số dự án du lịch trong hoặc sát ranh giới vườn đã và đang được bàn thảo, có ý kiến ủng hộ lẫn phản biện. Chúng tôi tóm lược các mốc theo nguồn ở trang quanh chân núi Tam Đảo, không đưa ra kết luận.